Παραεπιστήμη και μνημόνιο

Του Γιάννη Η. Χάρη
«Γάιδαρος εκ του αεί δαίρω, ερμάρι εκ του Ερμής» καυτηρίαζε του παρετυμολόγους ο Ροΐδης, και ιδίως αυτούς που «ανίχνευαν» ελληνικές ρίζες και στις ξένες γλώσσες: «το γερμανικόν Gasterey (εστιατόριον) εκ του γαστήρ, “διότι χάριν αυτής παρασκευάζονται τα συμπόσια”»! Δεν είναι καινούριο δηλαδή το σπορ, συχνά άλλωστε, πέρα από τα προφανή φαιδρά, δίνει και γοητευτικούς καρπούς: να, αυτός ο άνθρωπος που βγαίνει, λέει, από το άνω θρώσκων, που όλο κοιτάει παναπεί ψηλά, ζει και βασιλεύει, ανίκητος από την επιστήμη, ακόμα και τον Μπαμπινιώτη («αβέβαιου ετύμου» γράφει), γιατί, αν δεν ήταν άνω θρώσκων, τι άνθρωπος στην ευχή θα ήταν!
Τα προφανή, είπαμε, ο ήλιος που «κινείται» μπρος στα μάτια μας, από ανατολή έως δύση… Κάποτε, εννοείται, όντως επιστήμες τα έλεγαν κι αυτά, προχώρησαν όμως στο μεταξύ, και έτσι, μας άρεσε δεν μας άρεσε, δεχτήκαμε ότι ο ήλιος δεν κινείται! Γιατί εκεί, πώς να τα βάλεις με τη φυσική επιστήμη. Ομως την επιστήμη της γλώσσας, αυτήν ο καθένας μπορεί να τη γράφει στα παλιά του τα παπούτσια, αφού ο καθένας τα της γλώσσας τα κατέχει γονιδιακώς.

Πρώτος εδώ ο Αδωνης, με ντοκτορά στην παρετυμολογία, πλ-πλ κάνει, έλεγε, το κύμα, και να το πέλαγος.

Ε, θα ’χανε την ευκαιρία, αν έβρισκε και στήριγμα στους αρχαίους μας προγόνους; Είδε λοιπόν πως γράφει κάπου ο Στοβαίος πως γράφει κάπου ο Θεμίστιος, ρήτορας και φιλόσοφος του 4ου αιώνα μ.Χ., απ’ τους μινόρες, όπως και να το κάνουμε, ότι γενέθλιος είναι η μέρα που γεννά τους άθλους. Και η χαρά του Αδωνη: Πήρε αγκαζέ Θεμίστιο, και πού τον πήγε; Στο μνημόνιο. Διαβάστε τώρα και φανταστείτε: πρόσωπο, φωνή, ηχόχρωμα, τα ξέρετε, προσθέστε παύσεις, αυξομειώσεις της φωνής, κρεσέντα, και ιδού, επιθεωρησιακό νούμερο πρώτης:

«Τι στ’ αλήθεια σημαίνει η γενέθλιος ημέρα; Την ονομάζουμε γενέθλιο ημέρα, γενέθλια ημέρα, γιατί; διότι είναι η μέρα που γεννά τους άθλους, ο άθλος είναι κόπος: οι άθλοι του Ηρακλέους· ο άθλος είναι ο κόπος. Η μέρα που γεννά τους άθλους, λέει ο Θεμίστιος, είναι η γενέθλιος ημέρα. Δηλαδή, ότι απ’ την ημέρα εκείνη και μετά, αδελφέ, κοπιάζεις· μην περιμένεις να σου ’ρθουνε τα πράγματα εύκολα, μην γκρινιάζεις όλη την ημέρα γιατί είναι δύσκολα, μην καταριέσαι την άθλια τη μοίρα σου για το μνημόνιο, μην αναπαράγεις συνέχεια τη μιζέρια, διότι, αφού γεννήθηκες, και ήρθε η ημέρα η γενέθλιος των κόπων, από δω και μπρος θα κοπιάζεις. Στη λήξη αυτής της διαδρομής, από τη γενέθλιο ημέρα μέχρι την αναπόφευκτο ημέρα, για εμάς τους βροτούς, του θανάτου, η τελευταία ημέρα είναι η μέρα –προσέξτε, προσέξτε, και δένει το ένα με το άλλο– της αναπαύσεως. Ωραία. Εκόπιασες που εκόπιασες, πήγαινε τώρα για ξεκούραση: οδός αναπαύσεως».

Αδωνης, η γέφυρα η μετάγουσα τους εκ γης προς ουρανόν… Τους εκ μνημονίου προς ανάπαυσιν.
…………………………………………………………………………..
Μετά τα εξεγερσιόμετρα, το οργιόμετρο

Μπορεί να μην τα προσδιόριζαν πάντοτε επακριβώς, ξέραμε τουλάχιστον πως υπάρχουν. Τα εξεγερσιόμετρα.

Που εφευρέθηκαν τον Δεκέμβρη του 2008, και έκτοτε όλο και τελειοποιούνται, ώς τα χρόνια του μνημονίου πια, όπου βγαίνουν σ’ όλα τα μίντια αδιαλείπτως τα εξεγερσιόμετρα, μάλλον οι εξεγερσιομέτρες, και μετρούν: όχι δεν είναι εξέγερση αυτό, ούτε κείνο, ούτε τ’ άλλο… Τι είναι; Πάντα και μόνο ανομία! (Που, κατά σύμπτωση, καλύπτει όλα τα εις -ία: απεργία, διαμαρτυρία κ.τ.τ.)

Και τώρα το οργιόμετρο –όχι το μέτρο των οργίων, αλλά της οργής:

Ο Νίκος Ευαγγελάτος απευθύνεται στον δήμαρχο Ωρωπού, που προαναγγέλλει κινητοποιήσεις για τα αυξημένα διόδια:

«Εγώ λοιπόν θα σας πω εδώ [...], αν κλείσετε δρόμους, θα ’μαι απέναντι. Γιατί αυτό το πανηγύρι, με το όποιος έχει ένα πρόβλημα, να ταλαιπωρεί την κοινωνία, κάποτε πρέπει να το ξεχάσουμε. [...] Το κομμάτι “κλείνω δρόμο και η κοινωνία απέναντι” έχει, εμένα τουλάχιστον, απολύτως απέναντι! Φτάνει πια!» υψώνει τώρα τη φωνή ο Εισαγγελάτος.

«Η οργή, όταν έχεις οργή για το δίκαιό σου, δεν ξέρετε, κ. Ευαγγελάτε, πού φτάνει καμιά φορά…» αποτολμά ο δήμαρχος.

«Α όχι, τότε, δήμαρχέ μου, επειδή φαντάζομαι πως θες να κάνεις κινητοποιήσεις για να επανεκλεγείς κιόλας» τον πετάει στο καναβάτσο ο Ευαγγελάτος, «τότε, δήμαρχέ μου, αν η οργή δεν ξέρουμε πού φτάνει, να ’ρθούμε κι εμείς, που μπορεί να έχουμε ένα άλλο πρόβλημα σε μια πόλη, να δημιουργήσουμε σαματά ή ό,τι άλλο. Οχι, η οργή για ανθρώπους υπεύθυνους φτάνει όχι μέχρι όπου να ’ναι, φτάνει μέχρι ένα σημείο».

Ποιο σημείο; Ούτε αυτό μας το ’πε. Αρκεί όμως που ξέρουμε, και πάλι, πως υπάρχει. Οσο υπάρχει, ευτυχώς, Ευαγγελάτος. Ευαγγελάτοι.

http://www.efsyn.gr/?p=174766

Read more »

την είδες;

Πήγαμε στον λογιστή. Καθίσαμε στο γραφείο του για καμιά ώρα και μας έκανε την καρδιά περιβόλι. «Φύγετε» μας λέει, «αυτή είναι η επαγγελματική μου συμβουλή». Κι ύστερα μια παράθεση άγνωστων λέξεων και αλλόκοτων φθόγγων, κομμάτια μιας άγνωστης γλώσσας αποτελούμενης από νούμερα και ποσοστά. Κοίταζα τον φίλο δίπλα μου. Ήταν κόκκινος. Κόκκινος κόκκινος, όχι αστεία. Σαν παπαρούνα ή σαν σημαία, λες και όλο του το αίμα είχε μαζευτεί στο κεφάλι και γύρναγε σαν τρελό ανάμεσα στο μυαλό και πίσω απ’ τα μάτια.

Στο δρόμο πιο μετά, στην Πλάκα, περπατούσα ανάμεσα σε δυο γκρουπ τουριστών. Ακούγονταν μόνο κάτι ψιθυριστά σχεδόν γαλλικά και ο ήχος των ρολών καθώς γλίστραγαν προς το πεζοδρόμιο. Σ’ ένα μαγαζί με σουβενίρ, ο υπάλληλος μάζευε μπλούζες με την επιγραφή Λεωνίδας ή την ελληνική σημαία.

«Φύγετε, δεν έχει νόημα». Αυτή ήταν η επαγγελματική του συμβουλή.

Περπατούσα με τον άλλο κάτι δρόμους παρακάτω, «την είδες;» μου λέει. Ναι ρε, φυσικά την είδα. Και το κορίτσι που σέρβιρε και αυτή που καθόταν με το σκουφάκι μες στο μαγαζί. Πώς γίνεται να μην την είδα;

Όσες επαγγελματικές συμβουλές ακούω, όσες ρυθμίσεις κι αν απλωθούν τρομαχτικά μπροστά στα μάτια μου, πάντα θα διακόπτεται αναγκαστικά η κουβέντα περί ποσοστών απ’ την κοπέλα με το σκουφάκι. Πάντα θα φαίνεται πίσω απ’ τη τζαμαρία, στο σκαμπό του μπαρ και πάντα εμείς θα καθυστερούμε το βηματισμό μας, μήπως γυρίσει το κεφάλι να δούμε καθαρότερα το πρόσωπό της. Κι ύστερα η καθυστέρηση θα γίνεται παύση, στεκόμαστε στη μέση του πεζοδρομίου, ενοχλώντας τους περαστικούς και στην ανάγκη κάνουμε και μερικά βήματα πίσω.

Γιατί ποιός λογιστής μπορεί να πει την αλήθεια; Μπορεί να οργανώσει και να διαχειριστεί μια κάποια όψη της πραγματικότητας. Αυτής της πραγματικότητας που διαστρέφει και εξουθενώνει το βλέμμα, την αίσθηση, το άσκοπο περπάτημα. Αλλά την αλήθεια; Πώς να την πει, αφού δεν την ξέρει; Χάσαμε στα ποσοστά, γίναμε κόκκινοι απ’ το άγχος, είδαμε το σκουφάκι. Άρα η ζυγαριά γέρνει προς το μέρος μας.

Παλιότερα, όταν πιεζόμουν απ’ την εφορία, τη δουλειά ή ό,τι άλλο, ξέφευγα απ’ το αδιέξοδο σκεπτόμενος ότι σε κάθε περίπτωση, ανά πάσα στιγμή, μπορώ να κάνω ένα αλματάκι, να πάρω τον ηλεκτρικό και μετά ένα οποιοδήποτε πλοίο από μια οποιοδήποτε πύλη. Μ’ ένα τελευταίο άντε γαμήσου από το κατάστρωμα θα αποχαιρετήσω την υπέροχη κι αφόρητη πόλη κι ύστερα θα βρεθώ σε κάποιο απ’ τα γνωστά παραθαλάσσια ταβερνάκια. Χωρίς τουρίστες αφού δε θα ‘ναι καλοκαίρι, θα κάθομαι σ’ ένα ακριανό τραπεζάκι και γύρω όλα άδεια. Στα μάτια μόνο θάλασσα και καρό τραπεζομάντηλα. Θα γινόμουν ψαράς ή αχθοφόρος ή κάτι σχετικό. Το όνομά μου θα χανόταν απ’ τα επίσημα χαρτιά του κράτους ή κάπου θα παράπεφτε. Θα περπατούσα κάθε πρωί πάνω κάτω την παραλία και θα ακουγόταν μόνο ο αέρας και ο ήχος που κάνει το βότσαλο όταν συγκρούεται με το νερό.

«What’s your way out?» που ρωτάνε τώρα τελευταία στις σειρές μυστικοί πράκτορες και περιβόητοι εγκληματίες. Μια παραλία στην Πάτμο ή ένα χωριό στην Αμοργό απαντάω αυτομάτως και κάπως ενοχλημένα στην εντελώς εκνευριστική πρωταγωνίστρια του homeland, να κοιτάξεις τα δικά σου τα χαΐρια, μη σε νοιάζει για μένα, ένα σωρό τόποι με περιμένουν. Και τέλος πάντων, θυμάμαι πάντα τί σημαίνει να κοιμάσαι στο κατάστρωμα.

Πήγαμε στον λογιστή. Καθίσαμε στο γραφείο του για καμιά ώρα και μας έκανε την καρδιά περιβόλι. Τι περίεργη φράση αυτή. Και γιατί παρακαλώ χρησιμοποιείται αρνητικά; Θα έπρεπε να λέμε μου έκανε την καρδιά περιβόλι, σε εντελώς διαφορετικές περιπτώσεις. Πχ. Τον συνάντησα τυχαία στην πλατεία. Καθίσαμε για ένα σύντομο καφέ, μετά με κέρασε και μια μπύρα, θυμήθηκε και κάτι παλιά αστεία. Μου έκανε την καρδιά περιβόλι. Ή δεν πρόλαβα καλά καλά να της μιλήσω και με έπιασε να με φιλήσει. Μου έκανε την καρδιά περιβόλι.

Πήγαμε στον λογιστή. Καθίσαμε στο γραφείο του για καμιά ώρα. «Φύγετε» μας λέει, «αυτή είναι η επαγγελματική μου συμβουλή». Έχεις δίκιο, έπρεπε να ‘χαμε πει. Εκείνη με το σκουφάκι κάθεται ακόμη στο μπαρ με πλάτη στη τζαμαρία. Πώς να ‘ναι άραγε το πρόσωπό της; Μιλάει μήπως τη γλώσσα των ποσοστών; Ή αδιαφορεί γι’ αυτήν, δεν καταλαβαίνει γρι από λογιστικά, αλλά μόνο γελάει, κουβεντιάζει, πίνει, φιλάει και τελικά καθρεφτίζει τον πραγματικό κόσμο;

Το Βυτίο

Read more »

Πώς διαβάζονται τα εξωσχολικά βιβλία…

Μόνες στο σπίτι με τον μπαμπά που έχει κι από πάνω άδεια είναι ό,τι χειρότερο μπορεί να μας συμβεί. Καλά, για θάλασσα ούτε κουβέντα.
-Πάρτε κανένα βιβλίο κι ελάτε να διαβάσετε, φωνάζει ο μπαμπάς από την βεράντα.
Τα βιβλία μας τα κρατούσαμε κιόλας στο χέρι. Του αρέσει να διαβάζουμε εξωσχολικά βιβλία. Κι εμάς μας αρέσει. Ο μπαμπάς όμως δεν ξέρει πώς διαβάζονται τα εξωσχολικά. Μας θέλει καθισμένες απέναντί του στο τραπέζι, εκείνος να διαβάζει το δικό του βιβλίο κι εμείς τα δικά μας. Μπορεί εκείνος να βρίσκει γούστο να διαβάζει τη ζωή του Μπετόβεν και πού και πού να σηκώνει το κεφάλι να μας κοιτάζει. Εμείς όμως δεν καταλαβαίνουμε τίποτα με τον μπαμπά καταντίκρυ μας. Τα μαθήματα του σχολείου μπορεί να τα διαβάζεις έτσι. Τα εξωσχολικά όμως…

Θα γράψω μια ολόκληρη εργασία. Βέβαια κανείς δεν μου την έχει ζητήσει. Μπορεί να πώ στη Διδώ να την βάλει στην εφημερίδα της.

Πώς διαβάζονται τα εξωσχολικά βιβλία:
1. Μπορείς να έχεις τα πόδια ψηλά πάνω στα κάγκελα του κρεβατιού και η υπόλοιπη νά’σαι ξαπλωμένη στο κρεβάτι ανάσκελα και να κρατάς το βιβλίο στον αέρα.
2.μπορείς να είσαι μπρούμυτα στο κρεβάτι και το βιβλίο κάτω στο πάτωμα.
3.Μπορεί, αν έχεις αδελφή, να είναι εκείνη μπρούμυτα στο πάτωμα κι εσύ από πάνω της σαν να σχηματίζετε σταυρό και τα βιβλία στο πάτωμα.
4.Το βράδυ όταν πάτε για ύπνο και σας φωνάζουν να σβήσετε το φως, να κουκουλώνεστε με τα σκεπάσματα και να έχετε ένα κλεφτοφάναρο και να διαβάζετε-αυτό μάλλον τον χειμώνα γιατί το καλοκαίρι θα σκάσετε.
5.Στην τουαλέτα μπορείς να διαβάζεις τα απαγορευμένα βιβλία.

Βέβαια αν δεχτεί η Διδώ να το δημοσιεύσει δεν θα βάλω το όνομά μου αλλά κάποιο ψευδώνυμο.

Καθόμαστε λοιπόν στο τραπέζι της βεράντας απέναντι στον μπαμπά με τα βιβλία μας, εγώ με τον Δον Κιχώτη και η Λενούλα με την Καλύβα του μπάρμπα-Θωμά που την έχει διαβάσει τριάντα φορές και στις τριάντα χύνει ποτάμι δάκρυα.
Τώρα όμως την βλέπω να γυρίζει τις σελίδες και σίγουρα θα κάνει ψέματα πως διαβάζει όπως κι εγώ. Κάνουμε γκριμάτσες η μια στην άλλη. Ο μπαμπάς βυθισμένος στον Μπετόβεν του κι ούτε μας προσέχει· γυρίζει τις σελίδες, μα σίγουρα τις διαβάζει.

---
Η διήγηση είναι της Άλκης Ζέη, από το αυτοβιογραφικό της βιβλίο  “Με μολύβι φάμπερ νούμερο δύο”  (Εκδόσεις Μεταίχμιο-2013)
*Λενούλα είναι η μεγαλύτερη αδελφή της.
**Διδώ, είναι η γνωστή συγγραφέας Διδώ Σωτηρίου, θεία της Άλκης Ζέη.
Διαβάζοντας αυτό το απόσπασμα θυμήθηκα πόσα βιβλία και κόμικς διάβασα κι εγώ ως παιδί, με τους τρόπους 1,2,4 και φυσικά τα…απαγορευμένα με τον τρόπο 5 του χαριτωμένου αυτού πεντάλογου.
Εσείς;

ALLU FUN MARX

Read more »

Μετρώντας τον πολιτισμό με την αποδοχή της ομοφυλοφιλίας

ΘΟΔΩΡΗΣ ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

Ανακάλυψα μόλις μία προ εξαμήνου έρευνα του Ινστιτούτου Ερευνών Pew (προφέρεται Πίου) το οποίο μέτρησε την αποδοχή της ομοφυλοφιλίας από τις κοινωνίες 39 χωρών. Οι χιλιάδες ερωτηθέντες κλήθηκαν να απαντήσουν στην ερώτηση: “Θα έπρεπε η κοινωνία να αποδέχεται την ομοφυλοφιλία;” Οι απαντήσεις είναι ενδεικτικές των τάσεων στους κόλπους της κάθε κοινωνίας, και εμφανίζουν τρομερές αποκλίσεις.

Μόλις το 2% των ερωτηθέντων από το Πακιστάν απάντησε «ναι», για παράδειγμα. Στην Ρωσία, όπου γίνονται τώρα οι Ολυμπιακοί Αγώνες και ειδήσεις για την μεταχείριση ομοφυλοφίλων από εξτρεμιστές αλλά και το επίσημο κράτος έρχονται διαρκώς στη δημοσιότητα, το ποσοστό είναι 15%. Στις ΗΠΑ, όπου κάποιες πολιτείες έχουν νομιμοποιήσει το γάμο μεταξύ ομοφύλων, το ποσοστό είναι 60%. Στην Ισπανία είναι 88%.

Στην Ελλάδα το 53% των ερωτηθέντων πιστεύει πως η ομοφυλοφιλία πρέπει να είναι αποδεκτή στην κοινωνία, και το 40% πιστεύει πως όχι. Υπάρχει μεγάλη διαφορά στις απόψεις ανάμεσα σε άντρες και γυναίκες, καθώς και στις διαφορετικές ηλικίες. Οι Ελληνίδες είναι υπέρ της αποδοχής σε ποσοστό 59%, ενώ στους άντρες το ποσοστό είναι 47%. Στους ηλικίας 18-29 ετών το ποσοστό αποδοχής είναι 66%, αλλά στους πάνω από 50 ετών το ποσοστό είναι μόλις 40%.

Η Ελλάδα έχει το μικρότερο ποσοστό αποδοχής ανάμεσα στις Ευρωπαϊκές χώρες που μετρήθηκαν, με εξαίρεση την Πολωνία (40%) και τη Ρωσία που αναφέραμε πριν. Χώρες όπως η Βραζιλία, το Μεξικό, η Χιλή και οι Φιλιππίνες έχουν μεγαλύτερα ποσοστά από τα δικά μας. Η έρευνα βρήκε πως κατά κανόνα όσο πιο έντονη είναι η επιρροή της θρησκείας στους πληθυσμούς, τόσο μικρότερη είναι η αποδοχή της ομοφυλοφιλίας.

{Overwhelming majorities in the predominantly Muslim countries surveyed also say homosexuality should be rejected, including 97% in Jordan, 95% in Egypt, 94% in Tunisia, 93% in the Palestinian territories, 93% in Indonesia, 87% in Pakistan, 86% in Malaysia, 80% in Lebanon and 78% in Turkey}.

Βγαίνει επίσης και ευθεία αναλογία της φτώχιας με την αποδοχή: Οι πιο πλούσιες χώρες είναι πιο ανεκτικές από τις φτωχές. Κατά κανόνα οι νέοι είναι πιο ανεκτικοί από τους ηλικιωμένους. Και στις περισσότερες από τις χώρες που είχαν μετρηθεί ξανά το 2007 εμφανίζουν μεγαλύτερα νούμερα αποδοχής σήμερα.

Σκεφτόμουν τις προάλλες: Τι είναι «πολιτισμός». Ποιούς λαούς αποκαλούμε «πολιτισμένους»; Είναι μια λέξη με μεγάλη δόση υποκειμενικότητας. Υπάρχουν διάφορα κριτήρια, και νομίζω ότι μόλις βρήκα ένα ωραίο: Το πόσο οι κοινωνίες αποδέχονται την ομοφυλοφιλία. Είναι ένας απλός και κάπως ξεκάθαρος τρόπος μέτρησης, πιστεύω. Πιο ξεκάθαρος από το πώς συμπεριφέρονται στους μετανάστες, ας πούμε, καθώς σ' αυτό παίζουν ρόλο και άλλοι παράγοντες (θέματα οικονομίας, ασφάλειας) που επηρεάζουν τη γνώμη των κοινωνιών. Βλέπε την Ελβετία, ας πούμε.

Η αποδοχή της ομοφυλοφιλίας, όμως, είναι πιο απλό πράγμα. Κανένας δεν μισεί τους γκέι επειδή του «κλέβουν τις δουλειές» ή επειδή «αυξάνουν την εγκληματικότητα». Τους μισούν για λόγους θρησκοληψίας, φοβίας, έλλειψης παιδείας ή περιορισμένων κοινωνικών οριζόντων. Κι όλα αυτά είναι επίσης κριτήρια του πολιτισμού.

Οπότε ορίστε: Αν κάνουμε το λογικό άλμα που προτείνω κι αποδεχτούμε αυτό το μοναδικό στοιχείο ως κριτήριο πολιτισμού, προκύπτει ότι είμαστε πιο πολιτισμένοι από πολλές «τριτοκοσμικές» χώρες, αλλά ακόμα αρκετά πίσω από άλλες χώρες του αναπτυγμένου κόσμου. Το 40% των Ελλήνων πιστεύει ότι δεν πρέπει να είναι αποδεκτή από την κοινωνία. Από την άλλη, το 33% των Ελλήνων πιστεύει ότι μας ψεκάζουν. Το 36% δεν έχει μπει ποτέ στο Ίντερνετ. Ανυπομονώ για την επόμενη μέτρηση λίγα χρόνια μετά. Ελπίζω η κρίση και η πτώχευση να μην εμποδίσει την πορεία ετούτης της κοινωνίας μακριά απ' τα σκοτάδια.

athensvoice.gr

Read more »

O κλειστός αλλά όχι αγριεμένος κήπος του Ντίνου Χριστιανόπουλου

Ένα απόγευμα στο σπίτι του σημαντικού ποιητή της Θεσσαλονίκης.

ΑΠΟ ΤΟΝ ΣΤΑΘΗ ΤΣΑΓΚΑΡΟΥΣΙΑΝΟ

Προτού καν παρκάρω στο ανηφορικό δρομάκι στις Σαράντα Εκκλησιές, άνοιξε το παράθυρό του, ακριβώς πάνω στον δρόμο, και με καλωσόρισε. Ο κύριος Ντίνος. Ένας από τους τελευταίους μεγάλους ποιητές της Ελλάδας. Ψιλόβρεχε και είχε ήδη τραταρισμένο γλυκό του κουταλιού και λεμονάδα.

Κάθισε στο ίδιο και απαράλλαχτο γραφείο, με τα ξυσμένα μολύβια και τα τακτοποιημένα φυλλάδια, και άρχισε να αγορεύει.

Μου μίλησε καταρχάς για τις αρχαίες ελληνικές ζωγραφιές που ανακαλύπτουν σε όλη τη Μακεδονία, «ενώνοντας έναν σπασμένο κρίκο... γιατί ξέραμε τα πάντα για τις άλλες αρχαίες τέχνες, αλλά τίποτα για τη ζωγραφική!». Λυπάται, λέει, που δεν πήγε να δει την ανακάλυψη που έκανε μια φίλη του αρχαιολόγος, λίγο παραέξω από τη Θεσσαλονίκη – «μια σκηνή συμποσίου, με ολοφώτεινα χρώματα». Τον συγκινεί πολύ η αρχαιολογία, ειδικά αφότου η ποιητική έμπνευση τον εγκατέλειψε. «Όλοι μου λένε ότι θα ξανάρθει, αλλά εγώ ξέρω ότι πάει, τέλειωσε. Αλλά δεν παραπονιέμαι. Έγραψα 365 ποιήματα – όσα και οι βυζαντινές εκκλησιές της Θεσσαλονίκης».

 Ζει φτωχικά – όπως πάντα. Δεν δέχτηκε τη σύνταξη του κράτους, δεν θέλει καμιά εμπλοκή με αυτά. Έχει τα χρειώδη στο σπίτι του, κοιμάται σε ένα μονό κρεβάτι, απέναντι από ένα κοφίνι με κουρέλια, όπου ξαπλώνει η Μαυρούλα, το γατάκι του. Το σπίτι του είναι ένα πέταλο από δωμάτια γεμάτα ράφια με βιβλία τακτοποιημένα ανά θέμα– και στη μικρή κουζίνα, που έχει ψίχουλα ακόμα πάνω στο μάρμαρο του νεροχύτη, υπάρχει ένα παράθυρο που κοιτάζει σε έναν μικρό κήπο, κλειστό και άβατο, με λίγες λεμονιές και θάμνους. «Δεν φαντάζεσαι τι χαρά μου δίνει αυτό το κηπάκι» μου λέει και θυμάμαι το γεράνι που είχε στο παράθυρο του πύργου του ο Έριχ φον Στροχάιμ, στη Μεγάλη Χίμαιρα, στον πύργο όπου «φυτρώνουν μόνο κισσοί και τσουκνίδες».

«Κανείς δεν έχει πρόσβαση στον κήπο;» ρωτάω.
«Κανείς!», μου απαντάει εμφατικά, «είναι κλειστός απ' όλες τις μπάντες!».

 Υπάρχει μια μεγαλόθυμη φθορά στα δωματιάκια του κυρίου Ντίνου, που μάλλον την επιτείνει το πείσμα του να απέχει από τις ξενερωσιές του σήμερα. Επιτιμά την Κική Δημουλά που έκανε αίτηση να γίνει αθάνατη, χαρακτηρίζει τα ποιήματά της «γατοξεράσματα και ήξεις αφήξεις». Βγαίνει λίγο πιο συχνά στη Θεσσαλονίκη απ' ό,τι παλιά, μου φαίνεται ότι έχει μαλακώσει, τα χέρια του είναι πιο άσπρα απ' ό,τι θυμάμαι. «Βγαίνω και τους τα λέω ολωνών χοντρά, αλλά τα απωθούν– με κατατάσσουν στους γραφικούς τύπους για να με αντέξουν». Έρωτες δεν ζητάει πια– πάτησε τα 70. «Πρέπει να βάζεις φρένο για να μη γελοιοποιηθείς» λέει, αλλά όταν μου δείχνει ένα καδράκι με μια ακουαρέλα –ένα υπαίθριο μπουζουξίδικο, καλοκαιράκι του '50, στα χωράφια της Θεσσαλονίκης– κάτι σαν νοσταλγία ή τρυφερότητα περνάει από τα μάτια του. «Ούτως ή άλλως, ήμουν πάντοτε δειλός. Και όταν πήγαινα να ψουνίσω στον Βαρδάρη, πάλι δειλός ήμουν – τις περισσότερες φορές έφευγα μόνος».

 Τρεις ώρες κάθισα στο σπίτι του. Μου μίλησε για τη δυνατή ποίηση του Μανόλη Αναγνωστάκη, που εκτιμά πολύ, θυμήθηκε με γνήσιο θαυμασμό το δαιμονικό πνεύμα του Πεντζίκη, κυρίως μίλησε για αρχαίες πέτρες, και τις αγιογραφίες του Πανσέληνου, και τη διάφανη ποίηση της Σαπφώς, που τόσο ωραία έχει μεταφράσει.

 Όταν ετοιμάστηκα να φύγω, με ξεπροβόδισε στην έξοδο της πολυκατοικίας – ένα πεντάγωνο με γκρενά μωσαϊκά. Έτεινε θεατρικά το χέρι: «Εδώ είναι η σκηνή μου» είπε. «Εδώ έρχονται τα κούριερ και διάφοροι που θέλουν να μου μιλήσουν».

 Με φίλησε με ένα πατρικό χτύπημα στην πλάτη και, μέχρι να απομακρυνθώ με το αυτοκίνητο, έμεινε κάτω από το ψιλόβροχο με ένα παλιομοδίτικο νεύμα αποχαιρετισμού. («Symbol», τεύχος 16/3/2002) Πηγή:

http://www.lifo.gr/mag/columns/6243

Read more »

Αμαζονία, του Νίκου Μπακουνάκη

«To Amazon είναι καλό για τους καταναλωτές. Είναι όμως καλό για τα βιβλία;». Αυτός ο πλάγιος τίτλος προσδιορίζει το περιεχόμενο ενός μεγάλου ρεπορτάζ στην αμερικανική εβδομαδιαία επιθεώρηση The New Yorker (τεύχος 17 Φεβρουαρίου, διαθέσιμο ήδη στο Ιnternet) για τον Τζεφ Μπέζος και τον κολοσσό-δημιούργημά του, την Amazon. Το ρεπορτάζ υπογράφεται από τον συγγραφέα και πολιτικό συντάκτη της επιθεώρησης Τζορτζ Πάκερ και ανήκει στο είδος του investigative reporting, δηλαδή της αποκαλυπτικής έρευνας που τεκμηριωμένα αναδεικνύει και συσχετίζει πλευρές και όψεις της δημόσιας ζωής και των επιχειρήσεων, για να αποκαλύψει πολλές φορές συγκεντρωτικούς μηχανισμούς. Είναι το είδος του ρεπορτάζ που, παρά τις οικονομικές περικοπές, εξακολουθεί να χαρακτηρίζει την αμερικανική δημοσιογραφία και να την κάνει την καλύτερη του κόσμου.

Μέσα από αυτό το ισορροπημένο ρεπορτάζ αναδεικνύεται σαφώς η θέση ότι ο Τζεφ Μπέζος και η Αmazon κάνουν κακό στο βιβλίο. Και για την αμερικανική κοινωνία αυτό είναι σημείο αιχμής, γιατί όπως γράφει ο Τζορτζ Πάκερ: «Ακόμη και στην εποχή του iPhone τα βιβλία κατέχουν κεντρική θέση στην αμερικανική πνευματική ζωή και ίσως στη δημοκρατία. Ετσι το μεγάλο θέμα δεν είναι αν η Amazon είναι κακή για την εκδοτική βιομηχανία. Είναι αν είναι κακή για τα βιβλία». Μέσα από πολλά στοιχεία και τεκμήρια και μέσα από πολλές συνεντεύξεις ο συγγραφέας του άρθρου το αποδεικνύει. Παρουσιάζει ταυτόχρονα όψεις λειτουργίας, δυσλειτουργίας, ακόμη και αδιαφάνειας του Αmazon, που είναι κάτι εντελώς νέο στην ιστορία των αμερικανικών επιχειρήσεων, «με ταυτότητα και σκοπούς που δεν είναι ξεκάθαροι και πάντοτε ρευστοί». Η Αmazon είχε κάνει προσπάθεια να μπει στον χώρο των εκδόσεων αλλά απέτυχε παταγωδώς. Κατά τον Πάκερ, ο Τζεφ Μπέζος απεχθάνεται τους εκδότες και δεν χάνει ευκαιρία να μιλάει περιφρονητικά γι' αυτούς χαρακτηρίζοντάς τους gatekeepes. «Αλλά αυτοί οι gatekeepers είναι επίσης ένα φράγμα εναντίον της πλήρους εμπορευματοποίησης των ιδεών, δίνοντας στα νέα ταλέντα τον χρόνο να αναπτύξουν και να μιλήσουν για δύσκολες αλήθειες» γράφει ο Πάκερ. «Οταν ο τελευταίος εκδότης εξαφανιστεί, θα νοιαστεί η Αmazon αν το βιβλίο είναι ένα από τα αγαθά;». Ετσι τελειώνει το ρεπορτάζ. Μια ερώτηση καθόλου ρητορική. Και κάτι ακόμη που επισημαίνει ο Πάκερ: στην ψηφιακή εποχή λιγότερες αλλά ισχυρότερες εταιρείες ελέγχουν την κουλτούρα και τον πολιτισμό στην Αμερική.

http://www.tovima.gr/opinions/article/?aid=567571

Read more »